ἀπαύγασμα, τό, radiance;
A. Trin., of physical radiance as illustrating 1. generation of Son as eternal τὸ ἀ.
τῆς δόξης οὐχὶ ἅπαξ γεγέννηται καὶ οὐχὶ γεννᾶται· ἀλλὰ ὅσον ἐστὶν τὸ φῶς ποιητικὸν τοῦ ἀ., ἐπὶ τοσοῦτον γεννᾶται τὸ ἀ.
τῆς δόξης τοῦ θεοῦ Or.hom.9.4 in Jer.(p.70.17; M.13.337a); and as mediatorial, cf. splendor … hujus lucis est unigenitus filius
et ex ipso inseparabiliter velut splendor ex luce procedens et illuminans
universam creaturam … qui splendor fragilibus se et infirmis mortalium oculis …
offerens … capaces eos efficit ad suscipiendam gloriam lucis, etiam in hoc
velut quidam ‘mediator hominum ac lucis’ effectus, id.princ.1.2.7(p.37.7; M.11.135cf.); 2. co-eternity of Persons, Dion.Al.ap.Ath.Dion.15(p.57.4f.; M.25.501c) cit. s. αἰώνιος; ἐκ τοῦ πατρὸς ὁ υἱός, καὶ οὐδέποτε χωρὶς τοῦ υἱοῦ ὁ πατήρ· οὐκ ἐγχώρει γὰρ ἀλαμπῆ εἶναι τὴν δόξαν, ὡς οὐκ ἐγχώρει ἄνευ ἀ. εἶναι τὸν λύχνον· δῆλον δὲ ὅτι ὥσπερ τὸ εἶναι ἀ. μαρτυρία ἐστὶ τοῦ κατὰ τὴν δόξαν εἶναι … οὕτως τὸ λέγειν μὴ εἶναί τε ἀ., ἀπόδειξίς ἐστι τοῦ μηδὲ τὴν δόξαν εἶναι, ὅτε οὐκ ἦν τὸ ἀ. Gr.Nyss.fid.(M.45.140b); εἰ ἀ. παντὸς φωτὸς γεννᾶται μὲν ἐκ τοῦ φωτός, οὕ ποτε δέ, ἀλλὰ ἀχρόνως καὶ συναϊδίως ἐκείνῳ (οὐ γάρ ἐστι φῶς χωρὶς ἀ.)· καὶ ὁ υἱὸς ἀ. τυγχάνων, οὔ ποτε ἔσται, ἀλλὰ συναϊδίως, φωτὸς ὄντος τοῦ θεοῦ Didym.(‡Bas.) Eun.4(1.280e; M.29.676b); τὸ … ἀ. καὶ ἐκ τοῦ πυρός ἐστι, καὶ σὺν τῷ πυρί ἐστι· καὶ αἴτιον μὲν ἔχει τὸ πῦρ,
ἀχώριστον δέ ἐστι τοῦ πυρός. ἐξ οὗ γὰρ τὸ πῦρ, ἐξ ἐκείνου καὶ τὸ ἀ. εἰ τοίνυν ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν δυνατὸν εἶναί τι ἔκ τινος, καὶ συνυπάρχειν τούτῳ ἐξ οὗπέρ ἐστιν· μὴ ἀμφιβάλῃς, φησίν, ὡς ὁ θεὸς λόγος … καὶ γεγέννηται ὡς υἱός, καὶ συνυπάρχει τῷ γεγεννηκότι ὡς λόγος, ὃς ἀ. δόξης Thdt.Heb.1:3(3.547);
3. consubstantiality, Thgn.hypot.fr.2(p.76; M.10.240a) cit. s. ἀπόρροια; τὴν λέξιν τοῦ ὁμοουσίου ἀκούοντες, μὴ εἰς τὰς ἀνθρωπίνας αἰσθήσεις πίπτοντες … ἀλλ’ ὡς ἐπὶ ἀσωμάτων διανοούμενοι,
τὴν ἐνότητα τῆς φύσεως καὶ τὴν ταυτότητα τοῦ φωτὸς μὴ διαιρῶμεν … πάλιν γὰρ τὸ παράδειγμα τοῦ φωτὸς καὶ τοῦ ἀ. ἀναγκαῖον εἰς τοῦτο, τίς τολμήσει λέγειν τὸ ἀ. ξένον καὶ ἀνόμοιον εἶναι τοῦ ἡλίου; … τίς μᾶλλον … οὐκ ἂν εἴποι
… ὄντως τὸ φῶς καὶ τὸ ἀ. ἕν εἰσι καὶ τοῦτο ἐν ἐκείνῳ δείκνυται καὶ τὸ ἀ. ἐν τῷ ἡλίῳ τυγχάνει ὄν, ὥστε τὸν ὁρῶντα τοῦτο βλέπειν κἀκεῖνο; Ath.decr.24(p.20.7;
M.25.457c); ὁ πατὴρ … ἐγέννησε τὸν υἱὸν … καὶ οὐκ ἔκτισεν … ὡς ἀ.
ἀπὸ φωτός †Ath.exp.fid.4(M.25.208a); ζητῶν παραστῆσαι … τὸ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ πατρὸς γεγεννῆσθαι τὸν λόγον, τοῦ ἀ. ἐμνημόνευσεν· τὸ γὰρ ἀ. ἐκ τῆς οὐσίας ἐστὶν ἐκείνου οὗ ἐστιν ἀ., καὶ διηνεκὲς καὶ ἐξ αὐτοῦ καὶ οὐδεποτ’ ἄνευ ἐκείνου ἐπινοουμένου οὗ ἐστιν ἀ. Sever.Heb.1:3(p.346.21); τὸ αἰσθητὸν τοῦτο πῦρ φύσις μία ὂν ἤτοι οὐσία τριάς ἐστι κατὰ τοῦτο, πῦρ ἀ. φῶς. καὶ οὐδὲν τούτων προϋπάρχον τοῦ θατέρου εὑρίσκεται … ταῦτα κατὰ νοῦν λαβὼν τὰ αἰσθητά … πρὸς τὴν ἀίδιον … τοῦ θεοῦ οὐσίαν … καὶ ἀπαντήσει σοι ἡ χάρις … δεικνύουσά σοι μίαν θεότητα, πῦρ οὖσαν ἀθάνατον καὶ ἀ. καὶ φῶς Gel.Cyz.h.e.2.22.16(M.85.1293a);
cf.Or.Jo.13.25(p.249.29; M.14.444a)
cit. s. ἀπόρροια; ib.32.28(18; p.474.7; 820a).
B. of divine irradiations and influences ναὶ μὴν καθάπερ τῷ Μωσεῖ … ἐπίχροιά τις ἐπεκάθιζε τῷ προσώπῳ δεδοξασμένη, οὕτως καὶ τῇ δικαίᾳ ψυχῇ θεία τις ἀγαθωσύνης δύναμις … οἷον ἀ. νοεροῦ καθάπερ ἡλιακῆς ἀλέας ἐναποσημαίνεταί τι, δικαιοσύνης σφραγῖδα ἐπιφανῆ, φῶς ἡνωμένον ψυχῇ Clem.str.6.12(p.484.17; M.9.325b); τὸ δὲ νῦν εἶναι βραχεῖά τις ἀπορροὴ πᾶν τὸ εἰς ἡμᾶς φθάνον καὶ οἷον μεγάλου φωτὸς μικρὸν ἀ. Gr.Naz.or.28.17(p.48.4; M.36.48c); τὰς ἀγγελικὰς … δυνάμεις … φῶς εἰσι καὶ αὐταὶ τελείου φωτὸς ἀπαυγάσματα ib.6.12(M.35.737b);
of a supernatural radiance, A.(Pass.)Andr.14(p.33.8).
C. of demons τῆς γὰρ ὕλης καὶ πονηρίας εἰσὶν ἀ. Tat.orat.15(p.17.2; M.6.840a). (“Ἀπαύγασμα,”
in A Patristic Greek Lexicon [Oxford: At The Clarendon Press, 1961],
178)
